INDONESIE, TRADITIONELE WEEFKUNST: BATIK EN IKAT

Naar verhouding waren eeuwen geleden stoffen veel kostbaarder dan tegenwoordig. En ook veel duurzamer. Als een dame van stand een nieuw kostuum nodig had, liet zij eerst een stoffenhandelaar komen koos ze zorgvuldig het materiaal uit. Dan kwam de naaister om het model te bespreken en de maten op te nemen. Zo’n jurk of costuum werd heel lang gedragen en daarna als kostbaarheid doorgegeven aan anderen. Mooie en kostbare stoffen kwamen vaak uit verre landen, net als porcelein. Door de snel wisselende mode van tegenwoordig is er behoefte ontstaan aan minder kostbare kleding en dus ook aan minder dure grondstoffen. De gemiddelde vrouw van tegenwoordig wisselt jaarlijks van garderobe. En dat kan natuurlijk niet voor de prijs van een nieuwe auto. Op zich heb ik daar helemaal geen moeite mee. De schoonheid van een mens zit nu eenmaal niet in de verpakking. Maar ik vind het wel jammer, dat daardoor ook de belangstelling voor mooie duurzame weefsels is verwaterd.

Ook in Indonesie heeft de traditionele weefkunst lang in hoog aanzien gestaan. Indonesie is van oudsher beroemd om zijn rijkdom aan weeftechnieken en weelderige motieven. Op eilanden als Sumba, Flores en Timor waren kostbare geweven doeken vast onderdeel van bruidschatten en grafgeschenken. Sommige kleuren en motieven waren voorbehouden aan mensen van koninklijke afkomst. Maar ook daar vervaagt het onderscheid en heeft het moderne leven andere waarden binnengebracht. Toch worden in Indonesie -gelukkig- de traditionele schatten nog gekoesterd, zij het meer met een museale waarde dan voor dagelijks gebruik. Mijn eerste reizen naar Indonesie hielden vooral verband met de Indonesische weefkunst. Elk Indonesisch eiland heeft zijn eigen stijlen en motieven. Zo zijn uit Sumatra vooral de zogenaamde ‘scheepjesdoeken’ erg bekend; had elk sultanaat in Java zijn eigen batik motieven; staat het plaatsje Tenganan in Bali bekend om de arbeidsintensieve techniek van het ‘dubbel ikat’; onderscheidt Sumba zich door zijn grote kains met grote diermotieven in koel blauw uit het westen en warm rood en bruin uit het oosten.

Persoonlijk houd ik erg van de warm-bruine sarongs, die uit het plaatsje Ende en omgeving komen op het eiland Flores. Fijne abstrakte motiefjes in aardkleuren, die bij vrijwel elke huid mooi kleuren, maar nog het mooist bij de vrouwen van Flores zelf, die in hun sarongs lijken te wonen. Want alles past er in: de baby, de boodschappen, de schoolboeken. Hij beschermt tegen de wind en de zon en tegen brutale blikken. Hij past in het landschap. Hij is tijdloos. Het verbaasde me dan ook niet, dat ik de ikat stofjes van Flores zo vaak terug zag in hedendaagse toepassingen als portemonneetjes, tasjes en giletjes. Ongetwijfeld worden de ikats van Flores machinaal nagemaakt in bedrijven op Bali en Java. Maar ik ben er nog getuige van geweest dat vrouwen onder hun paalwoning zaten te weven op een heupgetouw, waar ze maanden bezig waren op een enkele sarong. Op zo’n werkstuk kun je niet afdingen. Je betaalt gewoon die dertig euro die het waard is. Iets van waarde heeft een prijskaartje nodig, anders groeien de verhoudingen scheef. Daarom ben ik ook zo blij, dat er geen merkje in staat. Een mooi stuk textiel vertegenwoordigt zelf zijn waarde.

1 reactie

  1. Dieske said,

    12 november, 2011 bij 8:06 pm

    Ontzettend leuk te lezen dat je hier nog op blogt. Ook je blog over je nieuwe leven in Drenthe volg ik. Ik wens je het allerbeste Ineke! Groeten uit Zeddam, Dieske


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: