Bali Batin

Een bezoek aan balian Jrow Jlada in Payangan.

Tegenwoordig zijn er in Bali veel ziekenhuisjes en doktersposten waar de bevolking dagelijks terecht kan voor medische problemen.
De moderne artsen zullen echter de traditionele healer, de balian, nooit verdringen. Dit heeft te maken met de Balinese traditionele opvattingen van het ziek-zijn. Ziek worden heeft in Bali altijd een spirituele oorzaak. Men wordt niet zomaar ziek. Iemand die ziek wordt, is pramada, ofwel: ongehoorzaam aan de goden. Hij heeft iets verkeerd gedaan. Het kan een verkeerd offer zijn geweest, of het bezoedelen van een heilige plek.
Maar het kan ook zo zijn, dat iemand anders hem ziek heeft gemaakt met een soort ‘zwarte kunst’. Iemand die jaloers is, of boos.
Wie in Bali twijfelt aan de oorzaak van zijn ongesteldheid, bezoekt een balian. Een balian is altijd iemand, die meer in contact staat met de wereld der geesten, dan gewone mensen. In oorsprong was de taak van een balian om de spirit van een pasgeborene te identificeren. Het gaat meestal om een voorouder in rechte lijn, die is geincarneerd in een nakomeling. De identificatie van de nieuwkomer is erg belangrijk, want daarmee wordt vastgesteld tot welke clan het kindje behoort. In zijn Kawitan (clan tempel) moeten de offers voor dit kind worden gebracht, zeer in het belang van dit nieuwe familielid. Maar ook familievoorwerpen en gebeurtenissen uit het verleden kunnen in het leven van de nieuwe telg van belang worden. De balian speelt hier dus een cruciale rol. Het contact dat de balian onderhoudt met de geesteswereld dwingt veel respect af, maar kan mensen ook angstig maken. Balians zijn in staat tot het bedrijven van ‘zwarte kunst’, dus je kunt ze maar beter te vriend houden.

Behalve het herkennen van de gereïncarneerde geest in een pasgeboren kind, hebben balians vaak nog een andere specialiteit, die meer betrekking heeft op ziekte en gezondheid. Niet zelden is iemand balian geworden doordat hij zelf ooit worstelde met een ziekte, waardoor hij in contact trad met de andere wereld. De op die wijze overwonnen ziekte is later vaak het specialisme van betreffende balian. Dit maakt ook, dat er veel soorten balians zijn. Zo is bij voorbeeld een balian tulang iemand, die gebroken beenderen geneest, een balian terang houdt de regen in bedwang, een balian kebal is specialist in liefdes aangelegenheden en een balian apun werkt met een speciaal soort massages, waarbij mantra’s en heilig water worden gebruikt. De balian taksu, vaak een vrouw, is een spiritueel medium.
Veel van deze balians worden door de locale bevolking geraadpleegd als een soort huisarts. Hij weet vaak wel raad met een kwaaltje hier en een probleempje daar.

Ook buitenlanders, die te maken hebben met problemen van onbekende oorzaak of met hardnekkige kwalen, kunnen bij de balian terecht. Zo bezocht ik een paar maanden geleden balian Jrow Jlada uit Payangan, die een gast van mij hielp met een heilzame behandeling tegen psoriasis aan handen en voeten.
De goedlachse man sprak geen Engels en kon zich zelfs niet uitdrukken in het Bahasa Indonesia, maar dat maakte in dit geval weinig uit. Het zien van haar beschadigde huid was voor hem voldoende voor het stellen van een diagnose. Op zijn aanwijzingen maakte een medewerkster een papje waarmee de zieke plekken moesten worden behandeld en hij had ook nog een paar flessen gistende jamu in de aanbieding, die zouden helpen tegen elke kwaal. Zelf leed ik aan een bronchitis, die zelfs na een tweede antibioticum-kuur nog niet was genezen. Een Balinese tolk legde het probleem aan Jlada voor en allereerst werden mijn voeten aan een onderzoek onderworpen. Op een zeer pijnlijke manier werden mijn tenen aangepakt en ik stond op het punt om af te haken, toen de balian een middeltje ging brouwen, dat ik zou moeten opsnuiven. Ik moest mijn linkerneusgat dichthouden en de vloeistof, die mij werd voorgehouden op een lepeltje met het andere neusgat krachtig opsnuiven. Argeloos deed ik wat mij was bevolen. En dat was VRESELIJK. Het deed zo verschrikkelijk veel pijn, dat ik gillend opsprong en daarna jankend aan de rand van het terras met mijn hoofd naar beneden hing, terwijl de tranen over mijn wangen stroomden. Het voelde aan alsof de slijmvliezen van mijn neus, keel en luchtpijp met ammoniak waren verbrand en ik was er zeer ongerust over. De balian was mij achterna gesprongen en wreef ijverig over mijn rug en mijn nek. Een vrouw bracht me een bak water en een handdoek, die beide al klaarstonden. De pijn duurde een half uur en ebde daarna weg. Uit mijn neus stroomde voortdurend kleurloos vocht. Ook voor mij werd er een fles jamu klaargemaakt: drie maal daags een vol glas in één teug leegdrinken.
De betaling konden wij voldoen na genezing en de hoogte ervan werd aan onze beleefdheid overgelaten. Terloops werd er nog opgemerkt, dat Jlada erg van brandy hield. Wij namen roerend afscheid. Ik tranend en Jrow Jlada lachend. Sampai jumpa !

Tot mijn verbazing was de volgende ochtend de bronchitis geheel verdwenen.
De voetzolen van mijn gaste waren gaaf en glad en de binnenzolen van haar sandaaltjes waren oranje gekleurd door een stof die in het geneeskrachtige papje zat. Dezelfde week nog gingen wij terug naar onze balian met een beurs vol nullen en een fles brandy. Lachend werden wij opgewacht.